ChristenUnie stemt tegen Begroting 2018

provhuis met stijl lowres DSC_0119woensdag 08 november 2017 13:43

Tegen een begroting stemmen, dat had de ChristenUnie in de provincie Utrecht nog nooit gedaan. Nu was het echter onvermijdelijk. Daadkracht ontbrak, veel eerdere besluiten waren niet verwerkt en ook inhoudelijk was de ChristenUnie uiterst kritisch.

Ja, dat vraagt om uitleg. Tegen een begroting stemmen is tamelijk uitzonderlijk. Idealiter krijgt een begroting unanieme instemming. Ditmaal waren er echter vier partijen in Provinciale Staten die tegen de Begroting 2018 stemden. Zelfs vanuit de coalitiepartijen klonken kritische geluiden. Hoe is het zover gekomen dat de ChristenUnie tegenstemde?

CHAOS

De aanloop naar de begrotingsbehandeling verliep tamelijk tumultueus. In juli had Provinciale Staten de zogenaamde Kadernota vastgesteld. Hierin kreeg het College kaders mee voor het maken van de begroting. Bij deze gelegenheden werden ook meerdere moties aangenomen met aanvullende opdrachten. Bij de Kadernota was de insteek van de ChristenUnie positief. Ons centrale thema was ‘hoop’. We benadrukten toen wel dat hoop waardeloos is als er geen concrete actie op volgt. Wie wil hopen, moet ook gaan werken.

Na de Kadernota noteerde de ChristenUnie vijf concrete actiepunten. Vijf toezeggingen en moties die verwerkt zouden worden in de Begroting 2018. Helaas leverde dit echter vooral keiharde teleurstellingen op. En dat gold voor veel partijen in PS. Zo zou er bij de begroting inzicht komen in de mobiliteitsbudgetten van de provincie, in plannen voor de Noordelijke Ring Utrecht en over schoon drinkwater. Al met al zorgde het voor een chaotische aanloop naar het debat.

Dat de ChristenUnie boos en teleurgesteld aan het begrotingsdebat begon, had met drie missers te maken:

1)      De provinciale gebouwen moeten energiezuiniger en duurzamer. Dat heeft de provincie eerder afgesproken, maar concreet wordt dit maar niet. Afspraak was dat er direct na de zomer een brainstorm zou komen. Voor de begrotingsbehandeling zou informatie op tafel komen over de kosten zodat we bij de begrotingsbehandeling een afweging konden maken. Het College bleef echter in verzuim en dus wordt 2018 op dit punt opnieuw een verloren jaar.

2)      Het regelen van een fatsoenlijke openstellingstoeslag – een nette vergoeding voor het beheer van recreatieterreinen – werd niet uitgevoerd. In juli werd een amendement van VVD en ChristenUnie nog unaniem aangenomen. Hierin stonden concrete bedragen. Toch waagde het College het nu om in de uitvoeringsbrief een nulbedrag op te nemen. En de coalitie besloot om de andere kant uit te kijken.

3)      Bodemdaling is in een groot deel van de provincie een groot en urgent probleem. En dus zou het College met een aanpak komen. Een Memo werd in september echter uiterst kritisch ontvangen in de commissie. En de teksten in de Begroting 2018 kabbelen en babbelen wat over ‘praktijkexperimenten in 2018’ en ‘voorsorteren op beleid dat in de Omgevingsvisie moet terecht komen’. Achterover leunen doet de provincie al sinds 2011, tot actie komen vertikt het College echter.

VERTROUWEN

Voor de ChristenUnie is het absoluut onbestaanbaar dat het College opdrachten vanuit PS niet uitvoert. Dit raakt aan de basis die nodig is om samen als goed provinciebestuur te kunnen functioneren. Die basis is dat PS kaders kan stellen en kan controleren. Echter, als afspraken niet worden nagekomen, dan worden die kaders een slappe hap. Als jaarstukken niet de informatie bevatten die PS vraagt, komt ons controleren onder druk te staan. Hier is de vertrouwensbasis tussen PS en GS in het geding.

Als fractie hebben we ons afgevraagd wat we zelf kunnen doen om zaken positief om te buigen. Evenals andere fracties kwam de ChristenUnie daarom met een waslijst aan verbetervoorstellen. Want als de actie niet van het College van GS komt, moet die maar vanuit PS komen. De hoeveelheid moties en amendementen was voor de ChristenUnie ditmaal ongewoon hoog. Het leek ons echter nodig om tot concrete actie en verbetering te komen.

GRENZEN AAN GROEI?

Dan de inhoud. Utrecht is een populaire provincie. Dat is natuurlijk prachtig. De provincie bruist, de economie gaat lekker en er is veel werk. Maar groei heeft ook nadelen, zoals een tekort aan woningen, dichtslibbende wegen en overvolle recreatiegebieden.

Zijn er grenzen aan groei? En, wat voor soort groei wíllen we eigenlijk? Het is goed om ons bij een begrotingsbehandeling te bezinnen op dit soort fundamentele vragen. We krijgen deels immers het soort groei waarop we inzetten. Meer asfalt zorgt voor vollere wegen en extra OV trekt meer reizigers waardoor bussen en trams nog sneller vol zitten.

Utrecht geeft enorm veel uit aan mobiliteit. Totaal staat er ruim 286 miljoen euro op de begroting, op een totaal van ruim 468 miljoen euro aan uitgaven. Ter vergelijking: een provincie als Zuid-Holland heeft een begroting van een slordige 700 miljoen euro. Daarop staat een láger bedrag aan mobiliteitsuitgaven: 255 miljoen. Netto stopt Zuid-Holland in 2018 zo’n 6 miljoen euro in mobiliteitsreserves. Utrecht stopt alleen al via het begrote overschot van 9 miljoen automatisch en blind 3 miljoen euro in de mobiliteitsreserves. In aanloop naar de vergadering bleek niemand echt te kunnen uitleggen waar deze honderden miljoenen Utrechtse mobiliteitseuro’s nu precies naartoe gaan. Alleen dat al is voor de ChristenUnie een punt van forse kritiek.

Een goede mobiliteitsmix is belangrijk. Met zowel autopartijen als fietspartijen in de coalitie, zou je hopen dat dit vanzelf in het midden uit komt. Sinds 2011 echter dáálde het aandeel van de fiets in Utrecht naar 8,1% in de modal split van gereisde kilometers, terwijl deze landelijk steeg naar 9,5%. Het nieuwe kabinet gaat 100 miljoen investeren in de fiets, maar daarbij is provinciale cofinanciering een voorwaarde.

De ChristenUnie kwam met voorstellen voor een betere mobiliteitsmix:

Sociale veiligheid fietsroute Utrecht Science Park

Deze motie werd aangenomen. Hierdoor komt er geld beschikbaar om de veelgebruikte fietsroute van Houten naar Utrecht Uithof, via het bos Nieuw Wulven, te verbeteren. Daarbij gaat het vooral om de sociale veiligheid, een betere verlichting bijvoorbeeld.

Meer geld voor de Noordelijke Ring Utrecht (NRU)

De ChristenUnie wil het liefst de hele NRU verdiepen. Dit zou een grote stap zijn richting het verbeteren van de luchtkwaliteit voor bewoners van Utrecht Overvecht. Ook biedt het kansen op het terrein van recreatie en natuur. Om dit mogelijk te maken is een extra reservering nodig. Besloten werd 9 miljoen euro extra apart te leggen.

Boogbrug Vianen herleeft als fietsbrug

Deze oude brug staat op de lijst om gesloopt te worden. Toch is het een beeldbepalende brug die bovendien op een geschikte locatie ligt om als fietsbrug behouden te blijven. We hadden daarom een motie om te onderzoeken hoe de boogbrug kan herleven als fietsbrug. Deze motie trokken we in, er bleken nog veel open vragen te zijn, vooral over de kosten voor beheer en onderhoud.

Beter OV

Door reizigersgroei en drukker verkeer staat de kwaliteit van het OV onder druk. Verbeteringen zijn lastig omdat nu budgetten en dienstregelingsuren leidend zijn. En dus kwamen we met een voorstel voor een flexibel plafond bij de OV-concessie. De hele oppositie stemde hiermee in, maar de coalitie van VVD, D66, CDA en GroenLinks stemde de motie weg.

Meer inzet op verkeersveiligheid

Een motie die we met onder meer de PvdA indienden werd wel aangenomen. Zo komt er sneller en meer geld beschikbaar voor de aanpak van verkeersveiligheid.

GROENE AANPAK

De ChristenUnie wil omschakelen. Oude paden verlaten. Geen groei die onze ruimte, natuur en gezondheid opslokt. Wij willen energie steken in kwaliteitsgroei, bijvoorbeeld in het Groene Hart. Tevens bepleiten wij voortzetting van de Kwaliteitsimpuls bestaande natuur. Recente berichten over insectensterfte tonen dat biodiversiteit flink onder druk staat. Bezuinigingen op dit vlak zijn voor ons daarom ongewenst.

Een specifiek en urgent onderdeel is bodemdaling. Op dit punt blijft het College dralen. Het stoort de ChristenUnie dat nergens in de begroting concrete bedragen werden genoemd voor 2018. Volgens deskundigen kan de schade oplopen tot 20 á 30 miljard euro als overheden te lang wachten met het maken van keuzes. Heel Holland zakt! We willen actie. Een concrete aanpak.

De ChristenUnie kwam met drie concrete voorstellen.

Groene Hart Keurmerk

Streekproducten zijn in opkomst. In het Groene Hart In het Groene Hart is een sterke regionale markt mogelijk, maar dat vraagt provinciale stimulering. Een gering bedrag kan hier grote betekenis hebben voor talloze kleine, lokale ondernemers. De gedeputeerde neemt dit idee van de ChristenUnie mee naar de interprovinciale stuurgroep.

Amendement Recreatiekracht Groene Hart

Recreatieve voorzieningen in het Utrechtse deel van het Groene Hart zijn onder de maat. Meer bankjes, rustplaatsen, afvalbakken en goede bebording stimuleren gezonde recreatie, verminderen zwerfafval en steunen regionale ondernemers. We kwamen daarom met een concreet voorstel om dit mogelijk te maken. Het voorstel kreeg helaas geen meerderheid.

Motie Task Force bodemdaling

De ChristenUnie wil hiermee echt veel meer vaart maken in 2018. Via een motie deden we daarom het voorstel om een Task Force aan te stellen om de boel vlot te trekken. De hele oppositie was hier voor, maar VVD, D66, CDA en GroenLinks stemden tegen. En dus was er geen meerderheid.

ENERGIE

Zijn er grenzen aan groei? Nergens komt die vraag zo klemmend op ons af, als rond het thema energie. De landelijke Klimaatmonitor van het Rijk laat zien dat Utrecht zo ongeveer het slechtste jongetje van de klas is. Misschien niet omdat we het bewust slechter zijn gaan doen. Maar wel doordat wíj stilstaan terwijl de rest van Nederland wel door gaat. De uitstoot van kooldioxide in Utrecht loopt sinds 2015 weer flink op. Het aandeel hernieuwbare energie stagneert. Hernieuwbare elektriciteit ligt in Utrecht 86% procent onder het landelijk gemiddelde. In 2008 was het aandeel zonnestroom in Utrecht nog 33% hóger dan de rest van NL, inmiddels liggen we 32% achter.

Die oplopende achterstand vraagt om een provincie met lef. Met drie voorstellen deden wij een voorzet:

Amendement Windenergie

In het landelijke energieakkoord hebben alle provincies afgesproken welke bijdrage ze leveren aan de energietransitie. De provincie Utrecht zou in 2020 65,5 MWe windenergie leveren. Een erg ambitieus streven, maar vele malen lager dan de opgave van andere provincies. Afspraak is afspraak. Zonder enige toelichting of aankondiging verlaagde de begroting de bijdrage echter van 65,5 naar 34. De ChristenUnie stelde voor dit weer terug te draaien. Laat het College eerst maar eens onderbouwen waarom ze het streven niet haalt en wat ze wel denkt te gaan doen. Helaas stemde VVD, D66, CDA, PVV en SGP tegen. En dus ging daarmee de druk van de ketel op het duurzame winddossier.

Motie Zonniger fietsen

Het energieverbruik ligt in Utrecht ruimt 15 procent hoger dan het Nederlands gemiddelde. Hoog tijd dat mobiliteit ook energie gaat opleveren. Elders in Nederland zijn proeven met het ontwikkelen van fietspaden die zonlicht omzetten in elektriciteit. Technische innovaties rondom duurzaamheid zorgenvoor economische impulsen. Maar zonder investeringen geen innovaties. De ChristenUnie kwam met een motie om dit op te starten. D66, CDA, PVV, GL en SGP stemden echter tegen waardoor er geen meerderheid was.

Motie energielabels provincie

Na jaren praten en dralen is het tijd om nu echt iets te gaan doen. En dus kwam de ChristenUnie met een motie om concreet 320.000 euro te investeren om het provinciehuis naar energielabel B te brengen. Ook stelden we voor te onderzoeken wat nodig is om label A te bereiken. Het voorstel kreeg geen meerderheid. VVD, D66, CDA, PVV, SGP en 50+ stemden tegen.

De vergadering duurde in totaal ruim 14,5 uur. Tegen 12 uur ’s avonds kon de ChristenUnie echter niet anders dan tegen stemmen. De Begroting 2018 was onvoldoende concreet, maakte verkeerde keuzes en tijdens de vergadering bleek er onvoldoende bereidheid om meer duidelijkheid te geven en mee te bewegen met breed gedragen wensen. Coalitiepartijen GroenLinks en D66 waren lang kritisch, maar sloten uiteindelijk de gelederen met VVD en CDA.

De ChristenUnie ziet met lede ogen aan dat de verdeeldheid in de huidige coalitie steeds meer naar buiten komt. Deze periode zou uitvoering centraal staan. Door verdeeldheid komt hiervan weinig terecht. Een verlammende impasse die op cruciale thema’s zorgt voor stilstand.

Arne Schaddelee

 

« Terug