Hieronder de volledige tekst van de algemene beschouwingen:

Najaarsrapportage 2011 en Begroting 2012

Voorzitter,

Zoals we hier met elf politiek partijen bij elkaar zitten in deze Statenzaal, vormen we een gemêleerd gezelschap. Om dit politieke spectrum te duiden, wordt – hoewel de begrippen wat gedateerd zijn – vaak gesproken over midden, links en rechts. Het vreemde van deze alternatieven is dat ze van elkaar afhankelijk zijn. Er is alleen links als er een rechts is. Als een standpunt links heet, heet het tegenovergestelde rechts. Maar waarom het een links standpunt is, blijft daarbij onduidelijk. Links wordt wel socialistisch genoemd, rechts liberaal. In die woorden zitten goede dingen verpakt: oog hebben voor anderen, mensen de ruimte geven om zelf te beslissen. Het liberale recept sluit aan bij de wensen van sterke mensen en het socialistische bij de mensen die minder sterk zijn. Daarom zijn het eigenlijk deelrecepten, die in zichzelf tekort schieten voor het algemeen belang. In de politiek gaat het erom vanuit de overheid te denken wat voor het publieke terrein het meest rechtvaardig is. Dat kan ingaan tegen deelbelangen, maar voor allen toch het beste zijn.

De essentie van de democratie is dat we elkaar als politieke partijen nodig hebben om tot goede besluitvorming te komen. Om het systeem goed te laten functioneren, wordt van ons allen verlangd dat we daar constructief, met wijsheid en waardigheid aan bijdragen. Met het oog op de toekomst van onze provincie. Een toekomst zoals we die met elkaar hebben vastgesteld in de missie Utrecht 2040.

Financieel toekomstperspectief

Als ik kijk naar de begroting voor 2012 en verder, dan is het college in ieder geval toekomstgericht bezig met een sluitende meerjarenbegroting. Onze complimenten daarvoor. We leven in financieel onzekere tijden en dan past het om een terughoudend financieel beleid te voeren. Natuurlijk is ons opgevallen dat er een overschot aan algemene middelen is. Maar laten we niet te vroeg juichen en onszelf of de burgers rijk rekenen, juist vanwege die financieel onzekere tijden. In een wereld die economisch zo met elkaar verbonden is, wordt het financieel perspectief van onze provincie Utrecht uiteindelijk mede bepaald door zwakke Europese economieën en het opkomende China. Vanuit Utrecht kunnen we niet de wereld veranderen, maar we kunnen ons wel voorbereiden op een financieel onzekere toekomst. Het college is daar prima in geslaagd.

Randstadprovincie

De bestuurlijke organisatie van de Randstad houdt de gemoederen weer flink bezig. De ChristenUnie is niet te spreken over de richting die het kabinet nu inslaat. Het is ronduit belachelijk dat de drie noordelijke Randstadprovincies een fusie opgelegd krijgen. Het kabinet kiest daarmee niet alleen voor een onzorgvuldig proces, maar gaat daarmee ook voorbij aan de nieuwe bestuurlijke drukte die wordt gecreëerd en aan de onevenwichtige bestuurlijke verhoudingen die daardoor in het land ontstaan. Ook bij de vorming van een metropoolregio krijgen we geen warme gevoelens, omdat daarmee juist een nieuwe, ondemocratische tussenlaag wordt gevormd die bovendien de positie van provincies uitholt. Een nieuw te vormen infrastructuurautoriteit is overbodig, want dat kan prima bij de provincie worden ondergebracht.

De ChristenUnie is benieuwd naar de visie van het college, nu één van de coalitiedragende partijen nadrukkelijk een andere richting heeft uitgesproken dan door Provinciale Staten is vastgesteld [D66 kiest voor een Randstadprovincie met Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland]. De ChristenUnie gaat ervan uit dat het college binnen de door Provinciale Staten vastgestelde kaders blijft. Wij willen graag de bestaande samenwerking in de Noordvleugel van de Randstad voortzetten, zonder Haagse dreigementen over ARHI-procedures.

Bezuinigingen

Bij de behandeling van de Voorjaarsnota heeft onze fractie al te kennen gegeven dat we ons kunnen vinden in de richting van de bezuinigingen. De focus op kerntaken en het doorvertalen van een korting van 15% op het Provinciefonds vinden wij een rechtvaardige keuze. Wel hebben we het college opgeroepen tot een zorgvuldige afbouw van de subsidies. Tot vorige week hadden wij daar onze grote bedenkingen bij, mede n.a.v. de inbreng van organisaties tijdens de hoorzitting die door PS was georganiseerd. Op de valreep voor de begrotingsbehandeling heeft het college nu besloten om de scherpe kantjes van de bezuinigingsoperatie te verzachten. Het proces zoals zich dat in de afgelopen maanden heeft voltrokken, verdient volgens de ChristenUnie niet de schoonheidsprijs. Feit is dat de grootste pijnpunten, waaronder ook de frictiekosten, nu zijn weggenomen en uiteraard is de ChristenUnie daar zeer content mee. In het bijzonder willen we noemen de natuurbeheerploegen van Landschap Erfgoed Utrecht, die een doorstart kunnen maken.

Begroting onevenwichtig

De scherpe kantjes van de bezuinigingen zijn dan wel weggenomen, maar deze begroting geeft al met al een onevenwichtig beeld. De kortingen komen vooral terecht bij milieu, natuur en cultuur, terwijl er fors wordt geïnvesteerd op het gebied van mobiliteit en economie. Hoe was het ook alweer: mens, milieu en markt moeten zich niet ten koste van elkaar, maar in samenhang ontwikkelen. Met deze begroting schuurt het college echter langs de randen van inclusief besturen.

Duurzame energie

Het verschuiven van budgetten is het meest in het oog springend bij het Cofinancieringfonds Kennis & Innovatie. Uit de programma’s Klimaat en Duurzame energie wordt ruim 2 miljoen euro overgeheveld naar dit fonds. Samen met het Rijksgeld en de 1,2 miljoen waarover deze Staten in februari van dit jaar hebben besloten, omvat het fonds dus ruim 5 miljoen euro. De ChristenUnie vindt het belangrijk dat duurzaamheid een belangrijk onderdeel van het provinciaal beleid blijft. Schone energie zorgt voor een gezonde leefomgeving en maakt onze economie sterker en toekomstgericht. De ChristenUnie hoort daarom graag de toezegging van de gedeputeerde dat een substantieel deel van dit fonds wordt ingezet voor verduurzaming van de economie, waaronder de energietransitie.

Een nieuwe sturingsfilosofie

Overigens denken we dat dit Cofinancieringsfonds en ook het netwerk Utrecht 2040 uitstekend aansluiten bij de nieuwe sturingsfilosofie in de duurzaamheidsector. Het Planbureau voor de Leefomgeving publiceerde onlangs de nota ´De Energieke samenleving´. In een samenleving die niet meer hiërarchisch geordend is, maar die georganiseerd is in netwerken, moet de overheid voortaan een andere rol gaan spelen, zo adviseert het planbureau. De overheid moet continue leren van de maatschappij en moet de creativiteit en innovatiekracht van burgers en bedrijven veel beter benutten.

Cultuur en festivals

Een ander punt betreft cultuur. Er is vanuit de kerntakendiscussie fors gekort op kunst en cultuur. We kunnen het college over het algemeen volgen in die keuze. Maar wij kunnen aan de instellingen die nu zo fors gekort worden niet uitleggen dat er in een tijd van bezuinigingen ineens wel 750.000 euro uit de hoge hoed getoverd wordt voor festivals. De ChristenUnie ondersteunt de ambities voor Utrecht culturele hoofdstad en we zijn zeker ook niet tegen festivals, maar we vinden niet dat de provincie daar zo’n grote financiële bijdrage aan moet leveren. Daarom kunnen we niet met dit onderdeel van de begroting instemmen. Ter herinnering: bij de evaluatie van de Giro d’Italia hebben we vastgesteld dat er geen beleidskader is voor evenementen. Het college zou de koninklijke weg bewandelen als ze eerst een beleidskader opstelt en daarna een besluit over een impuls voor festivals aan de Staten voorlegt.

Cultureel ondernemerschap

Een vraag hebben we over cultureel ondernemerschap. De bezuinigingen bieden kansen om de culturele sector ondernemender te maken, meer gericht op mens en markt. De ChristenUnie heeft bij de behandeling van de Voorjaarsnota geen motie hierover ingediend, omdat het college met toezeggingen kwam. Onze vraag is: hoe ver staat het hiermee?

EHS en Groot Mijdrecht Noord

Dan de natuuropgave. De bezuinigingen zijn hier vooral afkomstig van het Rijk. We zijn zeer benieuwd naar de financiële vertaling van het akkoord met staatssecretaris Bleker naar de Utrechtse situatie. Gedeputeerde Krol probeert met zijn Akkoord van Utrecht een afgeslankte EHS overeind te houden en dat valt zeer te prijzen. Een Statenvoorstel om hier provinciaal geld voor in te zetten zullen we dan ook met een positieve insteek benaderen. Voor de ChristenUnie is belangrijk dat niet getornd wordt aan het akkoord voor Groot Mijdrecht Noord, dat begin dit jaar door de Staten is vastgesteld en ook al vooruit liep op minder Rijksmiddelen, en de opgave in ieder geval binnen de 1500 ha EHS te houden. Het CDA heeft benadrukt dat er duidelijkheid moet komen voor bewoners. Die duidelijkheid is begin dit jaar gegeven! We moeten een betrouwbare overheid zijn en nu de plannen gaan uitvoeren! In de begroting is extra geld voor ecoducten gevonden buiten Groot Mijdrecht Noord om, terwijl in het Coalitieakkoord nog een koppeling is gelegd. Daar zijn we blij mee, maar we zijn wel heel benieuwd hoe de financiën voor de ecoducten passen in het totaalplaatje voor het landelijk gebied.

Soestdijk

Overigens is de ChristenUnie blij dat, ondanks de beperkte middelen, een gebiedsontwikkelingstraject wordt gestart voor de Laagte van Pijnenburg, waar Paleis Soestdijk een onderdeel van is. Het is even stil op dit front, nu het Nationaal Historisch Museum hier geen plek zal krijgen en voorlopig een virtueel museum blijft, maar wees ervan overtuigd dat de toekomst van het Paleis nog altijd onze warme belangstelling geniet.

Jeugdzorg

Een onderwerp dat ons allemaal zeer ter harte gaat is de jeugdzorg. De ChristenUnie stelt vast dat het college proactief aan de slag is gegaan met de transitie naar gemeenten. De contourennota is een goede aftrap daarvoor. Deze staat op de agenda vandaag en daar zullen wij verder de discussie voeren.

Sociaal beleid

In maart 2010 hebben PS de Utrechtse visie op het middenbestuur vastgesteld. Daarin hebben we uitgesproken: ‘Het sociale beleid mag dan – de jeugdzorg daargelaten – niet behoren tot het provinciale basistakenpakket, als schakel mag het niet ontbreken in een integrale ontwikkelingsvisie op de regio’. Het gaat nadrukkelijk niet om het uitvoeren van sociaal beleid – dat is een taak voor gemeenten – maar wel om het signaleren en agenderen van maatschappelijke vraagstukken in de regio. Ook dit hoort bij inclusief besturen. Is het college bereid om met de commissie WMC hierover een open gedachtewisseling te voeren?

En zo werden het toch wat algemene beschouwingen. De ChristenUnie wenst de ambtelijke organisatie, leden van PS en GS veel vreugde toe bij het uitvoeren van hun taken voor de provincie Utrecht.

Wij geloven dat de zegen van God daarbij onmisbaar is. Daarom bidden wij voor ons en voor u allen om wijsheid en om Gods zegen bij het mooie werk dat wij voor deze provincie mogen verrichten.